مركز اطلاعات و مدارك اسلامى
265
فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى )
به واقع است ، ولى برخى ديگر معتقدند نتيجه مقدمات انسداد ، انسداد باب علم به طريق و علم به واقع ، هر دو ، است . نيز ر . ك : ظن به طريق . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 212 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 144 . انسداد علم به واقع بسته بودن راه علم به نفس احكام واقعى انسداد علم به واقع ، مقابل انسداد علم به طريق و به معناى مسدود شدن راه علم به نفس واقع ( احكام واقعى ) است . برخى اعتقاد دارند نتيجه مقدمات انسداد ، انسداد علم به نفس واقع است ، هرچند علم ، به راهها و اسبابى كه سلوك آنها باعث برائت ذمه مكلف در نزد شارع مىگردد ، مسدود نيست . نيز ر . ك : ظن به واقع . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 144 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 212 . انسداد كبير انسداد باب علم و علمى نسبت به بيشتر احكام انسداد كبير ، مقابل انسداد صغير و به معناى انسداد باب علم و علمى نسبت به بيشتر احكام است كه يا موجب خروج از دين در صورت به كارگيرى اصول نافيه و يا موجب عسر و حرج ( در صورت احتياط تام ) مىگردد . درباره فرق بين انسداد كبير و صغير ، گفتهاند : اگر نتيجه مقدمات انسداد ، حجيت مطلق ظن باشد چه بر مبناى كشف و چه بر مبناى حكومت به آن انسداد كبير مىگويند ؛ اما اگر نتيجه انسداد ، حجيت ظن خاص يا اماره مخصوص و يا حجيت ظن مطلق در يك جهت خاص از جهات چهارگانه مربوط به روايت ( صدور روايت ، جهت صدور روايت ، ظهور روايت ، و حجيت ظهور روايت ) باشد ، آن را انسداد صغير مىنامند . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 389 . خمينى ، روح اللّه ، انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية ، ج 1 ، ص ( 318 - 317 ) . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 3 ، ص 96 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 3 ، ص 143 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 5 ، ص 24 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 140 . خويى ، ابو القاسم ، مصباح الاصول ، ج 2 ، ص 132 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 33 - 32 ) . انسداد وجدانى انتخاب نظريه انسداد از راه تحقيق انسداد وجدانى ، مقابل انسداد تعبدى است و عبارت است از نظريه انسدادى كه شخص از راه تحقيق و جستوجو به آن دست مىيابد . حايرى ، عبد الكريم ، درر الفوائد ، ص 693 . انسدادى قائل به بسته بودن راه علم و علمى به احكام شرعى در عصر غيبت انسدادى ، مقابل انفتاحى بوده و به گروهى از اصوليون گفته مىشود كه باب علم و علمى را نسبت به احكام شرعى فرعى مسدود مىدانند . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 88 و 89 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 478 . انشا ابراز اعتبار ، يا ايجاد معنا به وسيله لفظ در عالم اعتبار انشا ، به معناى ايجاد معنا از طريق لفظ در عالم اعتبار مىباشد ؛ براى مثال ، وقتى متكلم در مقام انجام معامله بيع ، لفظ « بعت » را به كار مىبرد ، مفهوم « ايجاب بيع » را در خارج ايجاد نموده و رضايت خود را به بيع اعلام مىكند . برخى مانند مرحوم آيت اللّه خويى ، تعريف مشهور را از انشا ، نپذيرفته و اظهار مىكنند كه انشا فقط بر ابراز امر اعتبارى دلالت مىنموده و كاشف از آن است ، ولى سبب ايجاد معنا نمىشود . برخى ديگر مىگويند : مراد از انشا ، مركب تامى است كه قابل تصديق و تكذيب نمىباشد و شامل استفهام ، امر ، نهى ، التماس ، دعا ، تمنى ، ترجى ، قسم ، ندا و غير آن است . در اين تعريف ، به جمله انشايى ، با مسامحه « انشا » اطلاق شده است . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 3 ، ص 66 . همان ، ج 1 ، ص ( 84 - 83 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 27 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 90 . خوانسارى ، محمد ، منطق صورى ، ص 67 . حيدر ، محمد صنقور على ، المعجم الاصولى ، ص 296 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 66 . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 63 . انشاء ر . ك : انشا انشاى اراده ر . ك : انشاء .